Goed nieuws voor de schatkist, minder goed voor jou: de Tweede Kamer keurde de Wet werkelijk rendement box 3 goed, en dat heeft grote gevolgen voor iedereen met spaargeld, beleggingen of crypto. Vanaf 1 januari 2028 betaal je belasting over wat je daadwerkelijk verdient op je vermogen. Dat klinkt redelijk, maar de uitwerking is ingewikkelder dan het lijkt.
Hoe box 3 nu werkt
Op dit moment rekent de Belastingdienst met een fictief rendement: de overheid gaat ervan uit dat je een bepaald percentage verdient op je vermogen, ongeacht wat je werkelijk behaalt. Maak je meer dan dat fictieve percentage? Dan betaal je te weinig. Maar zit je er onder - of maak je zelfs verlies - dan betaal je op papier toch belasting over rendement dat je nooit hebt ontvangen.
Dit systeem leidde jarenlang tot rechtszaken. In 2021 oordeelde de Hoge Raad dat het in strijd is met Europees eigendomsrecht, waarna de politiek moest ingrijpen. Het resultaat is een compleet nieuw stelsel dat over twee jaar ingaat.
Wat er in 2028 verandert
Het nieuwe systeem heet de Wet werkelijk rendement box 3. De kern: je betaalt voortaan 36 procent belasting over het rendement dat je werkelijk hebt behaald, maar pas boven een drempel van 1800 euro per jaar als je alleenstaand bent, of 3600 euro als je fiscaal partners bent.
Dat heffingsvrije bedrag lijkt royaal, maar is dat voor actieve beleggers niet altijd. Een indexfonds met 8 procent rendement op 25.000 euro inleg levert al meer dan 1800 euro op per jaar. En dan telt de belasting mee.
Wat dit betekent voor je spaargeld
Voor wie gewoon spaart op een bankrekening valt het vooralsnog mee. De gemiddelde spaarrente in Nederland lag in 2025 rond de 2 tot 2,5 procent. Op 100.000 euro spaargeld is dat 2000 tot 2500 euro rente per jaar, net boven de vrijstelling. De belasting over het meerdere is beperkt.
Spaar je samen met een partner, dan geldt de gecombineerde vrijstelling van 3600 euro. Je hoeft pas iets te betalen als jullie gecombineerde rente-inkomsten hoger uitkomen. Voor de meeste spaarders is dat geen ramp, maar het is wel iets om bij te houden.
Aandelen en ETF's: hier zit de pijn
Voor beleggingen werkt het anders. De jaarlijkse koersstijging van je aandelenportefeuille telt mee als rendement, ook als je niets hebt verkocht. Stijgt je ETF-portefeuille in 2028 met 12 procent van 50.000 euro? Dan realiseer je een papieren winst van 6000 euro. Belasting: 36 procent over 6000 euro min 1800 euro vrijstelling is 1512 euro. Dat geld moet je uit eigen zak betalen, ook als het geld zelf nog in je fonds zit.
Dit vereist planning. Wie nu belegt, moet nadenken over hoe hij liquiditeit organiseert om de jaarlijkse belasting te betalen, ook in jaren dat hij niets verkoopt. Als je ook wilt begrijpen waarom het loont om te onderhandelen over een hoger salaris om meer te kunnen beleggen, lees dan ook waarom mannen zelden over hun salaris onderhandelen.
Crypto krijgt geen uitzonderingspositie
Voor cryptovaluta geldt de vermogensaanwasbelasting: elk jaar wordt de koersstijging belast, ook zonder dat je verkoopt. Er is geen uitzondering, zoals die er wel is voor aandelen in bepaalde startups en scale-ups. Bitcoin of Ethereum die in 2028 in waarde stijgen? Dan ben je belasting verschuldigd over die stijging, ongeacht of je ooit een munt verkoopt.
Daalt je crypto daarna? Dan mag je het verlies verrekenen. Maar het timing-risico ligt bij jou. In een stijgende markt kun je jaarlijks belasting moeten betalen over winsten die daarna verdampen. Zo werkt de regeling nu eenmaal.
De NOS schreef uitgebreid over de publieke reacties: aandelen en crypto worden vanaf 2028 anders belast, en de boosheid hierover is groot, vooral vanwege het feit dat je belast wordt op papieren winst die je nog niet hebt gerealiseerd.
Vier dingen die je nu al kunt regelen
De wet gaat pas per 2028 in, maar de beslissingen die je nu maakt, bepalen je fiscale positie straks. Wat het overwegen waard is:
- Doe een nulmeting van je vermogen. Hoe groot is je portefeuille, wat is je verwachte jaarrendement, en wat betekent de vrijstellingsdrempel voor jou?
- Overweeg je crypto-strategie. Als je grote papieren winsten verwacht, kan het slim zijn om voor 2028 strategisch te realiseren en je belastingpositie te bepalen.
- Bewaar liquiditeit. Zorg elk jaar voor een buffer om de eventuele belasting te betalen, ook als je niets verkoopt.
- Praat met een belastingadviseur. Zeker als je aandelenopties via je werkgever hebt, of een groter vermogen opbouwt, loont het om dit door te rekenen.
De financiele zorgen die dit soort veranderingen kunnen opleveren, zijn reeel. Mannen dragen geldstress vaak zwijgend mee, terwijl dit precies het soort onderwerp is waarbij je er goed aan doet het bespreekbaar te maken - met een adviseur, een partner, of allebei.