Money & Business

Koop nu, betaal later kost je meer dan je denkt

· 5 min leestijd

Je hebt vorige maand een nieuwe telefoon besteld via Klarna, drie termijnen, geen rente, geen gedoe. Handig, toch? Volgens een nieuw Deloitte-onderzoek ben je daarmee typerend voor een patroon dat onderzoekers "schuldgewenning" noemen: mannen houden gemiddeld meer geld over dan vrouwen (80 procent tegenover 73 procent), maar hebben tegelijk vaker schulden (47 procent tegenover 41 procent). Dat klinkt tegenstrijdig, maar het is precies wat gebeurt als je financieel comfortabel genoeg bent om risico's niet meer als risico's te zien.

Mannen lenen makkelijker dan ze zelf doorhebben

Volgens hetzelfde onderzoek nemen mannen vaker financiële risico's en lenen ze vaker geld, ook voor dingen die geen investering zijn maar gewoon consumptie. Niet omdat ze slordiger zijn met geld, eerder omdat een gezonde maandelijkse marge het makkelijker maakt om een nieuwe aankoop te rechtvaardigen. Je rekent niet af, je "spreidt" gewoon. Precies dat gevoel maakt koop-nu-betaal-later diensten zo aantrekkelijk: geen drempel, geen moment waarop je stopt en nadenkt.

Wie benieuwd is hoe dat uitpakt op de lange termijn, moet ook eens kijken naar hoeveel Nederlandse mannen eigenlijk achter de hand houden. Spoiler: minder dan ze zelf inschatten, en BNPL-schulden tellen daar niet eens in mee.

Neem een doorsnee voorbeeld: je koopt een setje halterschijven via een BNPL-app omdat je toch al aan het trainen bent, en twee weken later een paar nieuwe hardloopschoenen op dezelfde manier. Elke aankoop apart is prima te verantwoorden. Het patroon erachter, elke aankoop los financieren in plaats van ervoor sparen, is waar het misgaat.

Hoe klein krediet in twee jaar een miljardenmarkt werd

In 2024 gingen er in Nederland ongeveer 53 miljoen BNPL-transacties door, samen goed voor 5,1 miljard euro. Dat is 17 procent meer dan het jaar ervoor. Klarna, Afterpay (nu Riverty) en In3 zijn de bekendste namen, en meer dan 40 procent van de Nederlandse jongeren tussen 18 en 30 gebruikt minstens een van die diensten. Bijna een kwart van hen heeft al eens moeite gehad om op tijd te betalen.

Het probleem zit hem niet in het idee op zich. Gespreid betalen bestaat al decennia, denk aan de postorderbedrijven van vroeger. Het probleem is de snelheid en onzichtbaarheid: je tikt drie keer op "akkoord" in een app en de schuld bestaat, zonder dat het ooit als lening voelt.

Reken het praktisch door: een nieuwe telefoon in drie termijnen van 300 euro, een bank in twee termijnen van 400 euro, een weekendje weg in vier termijnen van 150 euro. Los van elkaar voelt niks daarvan als schuld. Bij elkaar opgeteld sta je zomaar voor bijna 1.900 euro aan lopende verplichtingen, verspreid over drie of vier verschillende apps, zonder dat er ergens een totaaloverzicht bestaat.

Klarna ligt nu zelf onder vuur

Op 13 juli startte de Stichting Massaschade & Consument een class action tegen Klarna wegens overtreding van consumentenkredietregels. Het gaat om een geschat terug te vorderen bedrag van meer dan 500 miljoen euro. De kern van de klacht: Klarna zou consumenten onvoldoende hebben gewezen op de risico's van gespreid betalen en te weinig hebben getoetst of klanten het krediet eigenlijk konden dragen.

Dat sluit aan op iets wat allang bekend was: BNPL-schulden vielen tot nu toe buiten het BKR. Een gemiste betaling kon dus geruisloos ontstaan, tot het moment dat een incassobureau aanklopte. Wie dat combineert met hoe stil mannen over geldproblemen blijven, snapt waarom dit soort schulden zo lang onopgemerkt konden groeien.

Wat er per 20 november verandert

Vanaf 20 november 2026 treedt de herziene Europese Richtlijn Consumentenkrediet (CCDII) in werking. Volgens de Autoriteit Financiële Markten moeten kredietaanbieders, en dus ook BNPL-partijen zoals Klarna, vanaf die datum een AFM-vergunning hebben en onder de Wet op het financieel toezicht vallen. Een verplichte kredietwaardigheidstoets, inclusief BKR-check, wordt dan de norm in plaats van uitzondering. De Rijksoverheid voegt daar nog aan toe dat BNPL voor minderjarigen straks helemaal verboden wordt.

Voor jou als gebruiker betekent dit twee dingen. Eerst wordt lenen via Klarna of Riverty net zo'n formeel proces als een gewone lening aanvragen, met een echte toets in plaats van een klik. En straks tellen gemiste BNPL-betalingen mee in je BKR-registratie, wat rechtstreeks invloed heeft op elke lening die je daarna aanvraagt.

Dat raakt ook aan bredere regelgeving rond je financiële huishouding. Wie toch al bezig is zijn geldzaken op orde te krijgen, kan in één moeite door de aankomende box 3-wijzigingen meenemen: twee dossiers die allebei ingrijpen op hoe je spaargeld en schulden bij de fiscus en de bank terechtkomen.

Dit merk je straks bij je volgende hypotheekaanvraag

Het Nibud meldt dat het aandeel Nederlandse huishoudens met financiële moeite in 2026 steeg van 32 naar 38 procent, ondanks een gemiddelde loonstijging van 4,1 procent. BNPL-schulden gaan een deel van die stijging voor hypotheekverstrekkers zichtbaar maken zodra ze meetellen in de leennormen, wat naar verwachting eind 2026 gebeurt.

Concreet: als je over een jaar of twee een huis wilt kopen, telt elke openstaande Klarna-rekening straks net zo mee als een creditcardschuld. De adviesagent is simpel. Behandel elke koop-nu-betaal-later-aankoop als wat het is: een lening met een deadline. Zet een reminder, betaal binnen de termijn af, en check via je BKR-overzicht of er al oude registraties op je naam staan voordat een bank het voor je doet.

S
Geschreven door Sander Kuijt Finance & business redacteur

Sander is de man die op elk feestje het gesprek kapt door te zeggen dat je pensioen niet vanzelf komt. Na tien jaar in de financiële sector, waarin hij meer spreadsheets heeft gemaakt dan de meeste mensen ooit zullen zien, ging hij schrijven over geld, crypto en ondernemen. Verrassend onderhoudend voor iemand die oprecht enthousiast kan worden van een goed samengesteld ETF-portfolio. Hij heeft zijn eigen beleggingen zo geautomatiseerd dat hij soms vergeet dat hij ze heeft, wat volgens hem precies de bedoeling is. Zijn guilty pleasure is crypto-Twitter om drie uur 's nachts scrollen en dan doen alsof hij het niet gelezen heeft. Vrienden vragen hem inmiddels om financieel advies bij verjaardagen, wat hij stiekem geweldig vindt.